11–20. новембер в истории

11.11.2014 10:15

431 p.,  17.11.1587 в Келну родив ся Йост ван ден Вондел  (†1679), голандськый поет и драматик, закладатель  голандського літературного языка.
307 p.,  19.11.1711 (08.11 Юл.кал.) в Денисовцї при  Архангелську родив ся Михаил Ломоносов (†1765),  ученый, поет и кодіфікатор руського языка.
306 p.,  11.11.1712 у Чорнум Дунайцю, повіт Новы Тарґ,  родив ся Мартин Ґавлович, познатый яко Гуґолин  Ґавлович (†1787), францішкан, словацькый бароковый  поет.
245 p.,  17.11.1773 у Дебрецину родив ся Вітязь Мигаль  Чоконаї (†1805), мадярськый поет; року 1795  выказаный зо школы за недодержаня правил у  інтернатї; тогды пак за рук учив ся у Калнум  Потоку; року 1802 їх хыжа у Дебрецинї згоріла, а  вун щи ид тому мав гертику, на котру и умер.
229 p.,  19.11.1789 у Великых Лучках родив ся Михайло  (Михайлув) Лучкай (†1843), історик, фолклоріста,  автор цїнной порувнателной ґраматикы  славяно-русинськой (1830).
227 p.,  11.11.1791 у Кечкемейтї родив ся Йожеф Катона  (†1830), вістный мадярськый драматик; свою днесь  славну драму Бан Банк написав на конкурс, но не  была оцїнена; року 1819 переробив штуку, айбо  цензура не дозволила представу, лем публикацію;  року 1820 ю опубликовав, айбо реакції она не  выкликала, бо тогды в модї были нїмецькі рыцарські  драмы; Катона вернув ся до Кечкемейту, цїлком  лишив літературу и робив як правник.
212 p.,  16.11.1806 в Брезнї Банско-Быстрицького края родив  ся Карол Кузманій (†1866), священник, словацькый  писатель, новинарь и товмач, народный будитель.
210 p.,  12.11.1808 родив ся Йосиф Бодянськый (†1877),  славіста, історик, фолклоріста, товмач, філолоґ,  писатель, дописный член Петербурґськой АН,  ініціатор выданя зберькы народных співанок  Галичськой и Угорськой Руси (Головацького).
208 p.,  16.11.1810 у Празї родив ся Карел Гінєк Маха  (†1836), чешськый поет романтик.
205 p.,  13.11.1813 (01.11 Юл.кал.) в Нєґушах, Черна Гора,  родив ся Петар ІІ. Петрович Нєґош (†1851),  пановник Чорной Горы, великый сербськый поет,  автор Горского Венца (Відень, 1847).
205 p.,  20.11.1813 в Радомерщаку, Штірія (дн. Словенія)  родив ся Франц Миклошич (Franz Xaver Ritter von  Miklosich; †1891), вызначный австрійськый и  словенськый славіста, лінґвіста, педаґоґ.
200 p.,  13.11.1818 у Сомбатгею родив ся Ласлов Мадяр  (†1864), світоходник, землеписный писатель, піонер  изглядованя Африкы; свої релації заганяв Академії  и печатав у Будапешту.
197 p.,  11.11.1821 (30.10.1821 Юл.кал.) родив ся Федор  Михайлович Достоєвськый (†1881), руськый писатель  (Злочин и кара).
191 p.,  18.11.1827 в Штутґарту умер у віку 24 рокув  Вілгелм Гауф (Hauff; *1802), нїмецькый писатель,  найбулше познатый своима містичныма восточныма  казками в духу Е. Т. Гофмана; в Росії первый го  представив читателю В. Белинськый во властном  товмаченю.
184 p.,  19.11.1834 (07.11 Юл. кал.) в Копривщици, днесь  Болґарія, родив ся Любен Стойчев Каравелов  (†1879), болгарськый писатель, енціклопедіста,  новинарь, етноґраф, націоналный будитель.
181 p.,  19.11.1837 в Тренчинськых Станковцях родив ся Ян  Бранислав Мічатек (†1905), дольноземськый учитель,  словацькый народный будитель, поет, языкознатель.
176 p.,  12.11.1842 в Ліптовском Мікулашу родив ся Петер  Доброслав Белла (†1919; псевдо: Горал), словацькый  поет, автор гимничной піснї Ака си ми красна.
171 p.,  20.11.1847 (8.11 Юл.кал.) в Беоґраду умер Йоакім  Вуич (*1772), сербськый писатель, товмач и  артіста, отець сербського театра.
168 p.,  13.11.1850 в Едінбурґу, Шкоція, родив ся Роберт  Луіс Стівенсон (Robert Louis Stevenson, †1894),  шкотськый писатель (Остров Сокровищ, 1883);  погребеный на вершинї 400-метровой горы на Самоа,  ид котруй треба ити круз джунґлу.
163 p.,  19.11.1855 у Пешту умер Мігай Верешмарті (*1800),  вызначный мадярськый поет, писатель, автор  патріотичного стиха "Мадяре! Непоколибимо  утцюзнинї все вірный будь!".
160 p.,  20.11.1858 у Марбаццї, Вермланд, родила ся  вызначна шведська писателька Селма Лаґерлеф (Selma  Ottiliana Lovisa Lagerloef, †1940), Нобелова  лавреатка (1909).
159 p.,  18.11.1859 родив ся Константин Левицькый (†1941),  вызначный політик Галичины свого часу, адвокат и  публиціста, автор нїмецько-украинського правничого  словника, почестный член Шевченкового Научного  Товаришства, депутат австрійського парламента.
156 p.,  15.11.1862 в Щавнику-Здрою, Шлезія, родив ся  Ґергарт Гауптманн (†1946), нїмецькый прозаик,  поет, драматик (Перед всходом сонця), лавреат  Нобела (1912).
152 p.,  20.11.1866 у Выраві, Земплин, родив ся Михайло  (Андріюв) Врабель (главный псевдоним Иван Ґазда;  †1923), русинськый фолклоріста, народописник,  новинарь, педаґоґ; в роках 1888–1898 учителює в  Бачцї, в роках 1898–1918 редактор русинськой  новинкы Недїля (Будапешт) и календарюв Приятель  Селян; зобрав и выдав зборникы співанок Русскій  Соловей (Ужгород, марець 1890) и Угро-русски  Народны Спїванки (Будапешт, 1900).
147 p.,  18.11.1871 в Городку, Галичина, родив ся Дмитрій  Николаёвич Вергун (†1951), славіста, публиціста,  літературознатель карпаторусинськой літературы,  руськоязычный поет.
143 p.,  19.11.1875 у Винниках (нынї часть Львова) родила  ся Катря Василёвна Гриневичова (р. Банах; †1947),  украинська писателька, яка писала історичні  повістї.
140 p.,  11.11.1878 у Відню умер Степан Митров Любиша  (*1824), сербськый чорногорськый новеліста и  політик.
136 p.,  17.11.1882 в Скалици Тернавського края у віку 70  рокув умер Даніел Ґабріел Ліхард (*1812),  священик, педаґоґ, словацькый писатель, первый  словацькый новинарь.
129 p.,  12.11.1889 на маюрни при селї Грунь, Сумщина,  родив ся Остап Вишня (правд. Павел Михайлович  Губенко, †1956), украинськый писатель  гуморістичных повідань, фельєтонув; при Совєтах 10  рокув (1933–1943) пробыв в Ґулаґу.
129 p.,  16.11.1889 в Піттсбурґу родив ся Джордж Сімон  Кауфман (*1889), америцькый драматик, гуморіста,  сценаріста и режисер.
126 p.,  12.11.1892 в Новум Садї родив ся Мілош Колесар  (†1983), словацькый новинарь, редактор, писатель  (псевдо: Погронскі, Горегронскі, Подунайскі),  автор романа Злата фантазія (1933).
126 p.,  12.11.1892 в Новум Садї родив ся Мілош Колесарь  (†1983), словацькый новинарь, редактор,  зоставитель Золотой Книгы Словенська (1929), автор  автобіоґрафичного романа и зберькы ліричных  повідань.
124 p.,  11.11.1894 (29.09. Юл.кал) в Можайську Московськой  ґубернії родив ся Борис Андреєвич Пильняк (правд.  Воґау; †1938), руськый прозаик, до 1937 рока  много раз крітикованый, але и найбулше выдаваный,  створившый цїлу школу в совєтськуй літературї.
124 p.,  16.11.1894 у Сумах Харьковськой ґуб. родив ся  Євґеній Леопольдович Недзільскый (†1961 у Празї),  пудкарпатськый фолклоріста, новинарь, поет, товмач  и літературознатель русофілськой оріентації,  автор студій Очерк Карпаторусской Литературы  (1932), Угрорусский Театр (1941), Сучасні Руські  Художники (1943), зборника русинськых пословиць и  приказок З Уст Народу (1955).
123 p.,  19.11.1895 в Новум Садї родив ся Штефан Мігал  (†1974), учитель, автор учебникув, словацькый  дольноземськый писатель, товмач.
118 p.,  19.11.1900 у Майнцу родила ся Анна Зеґерс  (Seghers, правд. Нетті Рейлінґ-Радванї, †1983),  нїмецька писателька.
115 p.,  15.11.1903 в Будапешту умер Ян Непомук Бобула  (*1844), словацькый публиціста, есеіста, політик,  будователь, Словаками цїненый за літературну и  будителську чинность, а Мадярами за будовлї в  Будапештї и за то, же пропаґовав неоддїленя  Словакії од Угер.
111 p.,  14.11.1907 в Віммербю, Швеція, родила ся Астрід  Ліндґрен (†2002), шведська дїточа писателька  (Пепі, довга штрімфля).
111 p.,  18.11.1907 в Ліптовськуй Селници Жілінського края  родив ся Андрей Плавка (†1982), познатый  словацькый поет и прозаик, чиї творы переложены як  на языкы сосїдув, так и на світовы.
111 p.,  20.11.1907 в Ньору, Де-Севр, Франція, родив ся  Анрі-Жорж Клузо (†1977), кінорежісер и сценаріста  тріллерув, што достав прозывку «французськый  Гічкок».
110 p.,  17.11.1908 (4.11 Юл.кал.) у Беоґраду умер Мілан  Мілічевич (*1831), сербськый историк, писатель,  педаґоґ и товмач.
108 p.,  16.11.1910 в Изах пиля Хуста родив ся Дмитер  Рущак, православный священик, автор повідань из  русинського живота (Домашны Люде, 1937).
108 p.,  20.11.1910 на стації Астапово (нынї Лев Толстой  Липецькой обл.) умер Лев Николаёвич Толстой  (*1828), вызначный руськый писатель.
106 p.,  14.11.1912 (02.11 Юл.кал.) в Обухову родив ся  Андрій Малышко (†1970), украинськый поет, якый  выдав майже 40 поетичных книг; публицістичні и  крітичні творы, товмаченя; два раз достав  Сталинську премію и двараз орден Ленина.
106 p.,  15.11.1912 (02.11 Юл.кал.) у Санкт-Петербурґу у  віку 60 рокув умер Дмитрій Наркісович  Мамин-Сібіряк (*1852), руськый прозаик и драматик,  писатель живота Урала и Сібірії в добі  розвиваючого ся капіталізма.
104 p.,  11.11.1914 у Ню-Йорку у фамілії потомка еміґранта  з Украины родив ся Говард Мелвин Фаст (Howard  Melvin Fast; †2003), америцькый писатель, у  молодости походив ушитку Америку, а од року 1937  жив вылучно из писательства; первоє повіданя  написав року 1932, первый роман року 1933; од року  1944 член комуністичной партії, быв и кандідатом  до Конґресу од комуністичной партії; по впадї  войськ Варшавського договора и притолоченю  мадярського восстаня охабив комуністичну партію,  зашто став ся писателём нон ґрата у Совєтськум  Союзї; на зачатку 1950-х рокув написаный роман  Путь Слободы быв пропаґованый в Совєтськум Союзї,  а в ЗША быв гоненый за «комуністичну пропаґанду»,  три місяцї одбыв у арештї, а книгы му конфісковали  з полиць и заказали.
103 p.,  13.11.1915 у варошику Ягодина, Централна Сербія,  умер Йозеф Подградськый (*1823), ученик и  наступник Яна Коллара на посту фараря євангеличной  церкви у Будапештї, вызначный словацькый поет,  драматик и публиціста ХІХ. ст. у Войводинї, автор  книгы Таинствена історія панславізму вообще и  словацького на Уграх зокрема и первого  православного катехізма про Чехы и Словакы (оба  творы:1868, Новый Сад); року 1863 прияв  православіє у Фрушкогорськум монастырю, од року  1863 професор православной ґімазії в Новум Садї,  выдаватель часописув Зорничка и Славик, од року  1879 жив яко пензіста в Зомборї.
102 p.,  15.11.1916 у Веве, Швайц, умер Генрик Сенкевич  (*1846), полськый писатель, Нобелув лавреат  (1905).
100 p.,  15.11.1918 у Кієві умер Иван Семенович  Нечуй-Левицькый (*1838), вызначный украинськый  писатель, публиціста, етноґраф, фолклоріста,  педаґоґ.
96 p.,   11.11.1922 в Індіанаполісу, ЗША, родив ся Курт  Воннеґут (†2007), америцькый писатель, славный  сатіричныма романами (Фрыштик Шампіонув, Маччина  колыска).
96 p.,   18.11.1922 у Паріжу умер Марсел Пруст (Proust,  *1871), французськый писатель (Глядаючи страченый  час, 1913–1927); творитель нового стрему у  літературї.
94 p.,   19.11.1924 родив ся Ласлов Далош (†2011), писатель  публіціста, товмач, автор співанковых текстув;  потовмачив булше томув К. Паустовського, свого  любеного писателя, ради того научивши ся руськый  язык.
93 p.,   20.11.1925 у віку 61 рокув умер Стефан Жеромскі  (*1864), польскый писатель, драматик, публиціста.
88 p.,   18.11.1930 родив ся Михайло Канюх, просвітный  роботник, артіста, товмач, автор словника.
87 p.,   11.11.1931 в Ясёнцї, Лемковина, родив ся Теодор  Докля (†1982), новинарь, поет, русинськый  актівіста, з року 1961 дїятель діаспоры в ЗША.
85 p.,   15.11.1933 у Велькум Межирічу, край Высочина,  Чехія, родила ся Ярослава Блажкова, словацька  прозаичка, публицістка, авторка дїтсько-молодежной  літературы.
82 p.,   11.11.1936 у Руськум Керестуру родив ся Дюра  Папгаргаї (†2008), вызначный русинськый прозаик,  поет и драматик.
82 p.,   12.11.1936 в Шатрищу, Житомирщина, родив ся Микола  Сингаївськый (†2013), поет, автор текстув булше  ги 500 співанок (Чорнобрывцї).
82 p.,   13.11.1936 в Руськум Керестурї умер містный парох  Михайло Мудрый (*1874); од року 1919, од заложеня  Руського Народного Просвітного Дружества и до  смерти – ёго предсїдник; на спомаганя акцій  дружества хосновав гроші из церковной касы и свої  властні; выступав и яко публиціста и пропаґатор  народного языка.
77 p.,   12.11.1941 умер Константин Левицькый (*1859),  вызначный політик Галичины свого часу, адвокат и  публиціста, автор нїмецько-украинського правничого  словника, почестный член Шевченкового Научного  Товаришства, депутат австрійського парламента.
72 p.,   12.11.1946 родила ся Ирина Папуґа, професорка  педаґоґії, културна активістка, редакторка  русинськых публикацій, предсїдничка Общества  русинського языка, літературы и културы.
66 p.,   14.11.1952 в Рімавськой Соботї умер Самуел  Чинчурак (*1883), словацькый набоженсько  оріентованый писатель дїтськой літературы.
65 p.,   18.11.1953 в Братіславі у віку 73 рокув умер  Франтїшек Вотруба (*1880), словацькый новинарь,  поет и літературный крітик.
64 p.,   20.11.1954 у Львові умер Михайло Степанович Возняк  (*1881), украинськый літературознатель, член АН  УССР (1929).
46 p.,   11.11.1972 в Москві у віку 82 рокув умерла Вера  Інбер (в дїв. Шпенцер; *1890), руська писателька и  товмачка.
41 p.,   13.11.1977 у Будапешту курто по еміґрації умерат  преслїдованый у Пудкарпатю правозащитник, писатель  и товмач Вілмош Ковач (*1927), член Союза  писателюв СССР.
33 p.,   20.11.1985 у Братіславі умер Ян Боденек (*1911),  словацькый писатель, автор книг про дїти и  молодеж.
26 p.,   17.11.1992 у Мукачові у віку 92 рокув умер Михаил  Парлаґ (*1899), учитель, орґанізатор културного  живота и соціалной помочи на Верховинї, етноґраф,  писатель.
25 p.,   12.11.1993 в Днїпропетровську умер Василь Ващенко  (*1905), украинськый языкознатель, професор, автор  учебникув модерного украинського языка про  середну и высшу школу.
17 p.,   20.11.2001 в Ужгородї у віку 82 рокув умер Василь  (Иванув) Орос (*1919), языкознатель, фолклоріста,  автор многых робот о русинськых діалектах, о языку  русинськых писателюв (Духнович, Павлович,  Сілвай, Фенцик)
11 p.,   17.11.2007 у Пряшові умерла Олена Рудловчак (рож.  Микита, *1919), краёзнателька, ушорителька  майповнїйшого выданя А. Духновича.
5 p.,    17.11.2013 у віку 94 рокув умерла Доріс Лессінґ  (Doris Lessing, правд. Doris May Tayler; *1919),  брітанська писателька, Нобелова лавреатка (2007):  єй творы The Grass is Singing (1950), Children of  Violence (1952–1969), и The Golden Notebook (1962)  сут на важні політичні и соціалні темы.