1–10. марець в истории

01.03.2014 18:06

544 p.,  06.03.1475 в Капрезе уродив ся Міхаел Анджело  Буонарроті (†1564), таліанськый ренесансный  малярь, скулптор, архітект и поет.
446 p.,  07.03.1573 Иван Федоров обновив печатаня книг у  Львові.
400 p.,  06.03.1619 в Паріжу родив ся Сірано де Бержерак  (Hercule Savinien Cyrano de Bergerac; †1655),  французськый драматик, поет, памфлетіста,  зачинатель научной фантастикы.
264 p.,  05.03.1755 в Предмеру родив ся Йозеф Іґнац Байза  (†1836), католицькый фарарь, писатель; пудпоровав  реформы Йозефа ІІ. и просвітенськый абсолутізм;  став ся автором первого словацького романа Rene  mladenca prihody a skusenosti, котрый быв первов  пробов выхоснованя літературного словацького  языка у краснум писемстві.
247 p.,  10.03.1772 в Ганноверу, Нижна Саксонія, родив ся  Фрідріх фон Шлеґел (†1829), нїмецькый писатель,  крітик, лінґвіста, теоретик нїмецького романтізма.
236 p.,  00.03.1783 в Золотарёві Хустського округа родив ся  Василь Довгович (†1849), член Мадярськой Академії  Наук, русинськый поет, якый писав по латинськы и  по русинськы.
234 p.,  07.03.1785 в Мілану родив ся Алессандро Манцоні  (Alessandro Francesco Tommaso Manzoni; †1873),  таліанськый писатель-романтик.
208 p.,  07.03.1811 в Омпіталу (дн. Доляны) Братіславського  края у віку 60 рокув умер Юрай Фандли (*1750),  словацькый просвітный писатель, священик, пчоларь.
205 p.,  09.03.1814 у Моринцях Кієвськой ґубернії родив ся  Тарас Шевченко (†1861), украинськый поет-будитель.
204 p.,  05.03.1815 (21.02 Юл.кал.) у Ставнум родив ся  Иоанн (Иванув) Раковськый (†1885), священник,  редактор, новинарь, автор учебникув, пропаґатор  великоруського языка як литературного про Русинув.
202 p.,  02.03.1817 родив ся Янош Арань (†1882), мадярськый  поет, приятель Шандора Петевфія; року 1846  написав поему Толді, котра принесла му знатости;  своима творами значно збогатив язык.
198 p.,  02.03.1821 у Балашшадярмату родив ся Кароль Берці  (†1867), писатель, публіціста, товмач, дописный  член МАН (1859), котрый заложив первый ловецькый  журнал у Мадярщинї, Листы из круга вадаскы и  ловецтва (1857); товмачив Дікенса и Пушкина.
195 p.,  04.03.1824 в Банськуй Быстрици родив ся Ґустав  Казімір Зехентер-Ласкомерськый  (Zechenter-Laskomersky; †1908), словацькый прозаик  и публиціста.
192 p.,  04.03.1827 (21.02 Юл.кал.) на Полтавщинї родив ся  Леонід Глїбов (†1893), украинськый байкарь; в  рр. 1861–1863 выдавав новинку Черниговский Листок.
187 p.,  04.03.1832 у Паріжу у віку 41 рокув умер Жан  Франсуа Шампольон (*1790), французськый  языкознатель и еґіптолоґ, котрый року 1822  вынайшов, як прочитати еґіпетські гіероґліфы; року  1798 жадный славы ґенерал Наполеон Бонапарте взяв  из собов до Еґіпту ґрупу зглядователюв и  писателюв, обы зачали сістематично штудіровати  еґіпетську културу; року 1799 у делтї Нілу найшли  камінь, на якум быв росказ Птолемея V., короля  еґіпетського, написаный окрем гіероґліфув щи у  двох языках, так отворила ся возможность научити  ся читати гіероґліфы.
182 p.,  04.03.1837 руськый поет Михайло Лермонтов трафив  до арешту за верш Смерть Поета, написаный на  смерть Александра Пушкина.
167 p.,  04.03.1852 (21.02.1852 Юл.кал.) у віку 42 рокув у  Москві умер Николай Василієвич Ґоґоль (*1809),  руськый писатель.
163 p.,  10.03.1856 (26.02 Юл.кал.) у Вршци, Темеш, умер  Йован Стерія Попович (*1806), сербськый писатель,  первый сербськый комедіоґраф.
160 p.,  02.03.1859 у Переяславу Полтавськой ґуб. родив ся  Шолом-Алейхем (Соломон Рабинович; †1916),  вызначный жидувськый писатель Украины; писав  ідішом, гебрейчинов и по руськы; року 1905  еміґровав на Запад.
158 p.,  10.03.1861 у Санкт-Петербурґу умер Тарас Шевченко  (*1814), украинськый будитель, и быв погребеный на  Смоленськум теметові, но неодовго  перезахороненый у Канєві.
151 p.,  10.03.1868 у Малуй Бережници, Земплин, родив ся  Михаил А.Поливка (†1944), педаґоґ, автор читанок и  букваря про школы войводянськых Русинув;  погребеный в Р.Керестурї, автор первого учебника  про югославськых Русинув (Читанка за ІІІ. класу  южно-руских основних школох, Сримски Карловци,  юлій 1920).
145 p.,  01.03.1874 в Бачськум Петровци умер Міхал Ґодра  (*1801), учитель, словацькый поет, языкознатель,  публиціста.
144 p.,  07.03.1875 у Шелестові, Береґ, родив ся Гіадор  (Миколаюв) Стрипськый (†1946), русинськый  лінґвіста, етноґраф, бібліоґраф, товмач.
144 p.,  10.03.1875 (26.02 Юл.кал.) в Трієсту,  Австро-Мадярщина, у віку 28 рокув умер Светозар  Маркович (*1846), сербськый новинарь, публиціста,  літературный крітик, філозоф и політик.
138 p.,  02.03.1881 у Любинцях, Галичина, уродив ся  Володимир Бирчак (†1952), галичськый писатель,  педаґоґ-украинизатор Пудкарпатськой Руси, автор  моноґрафії «Літературні стремління Підкарпатської  Руси» (1921).
138 p.,  03.03.1881 у Мартинї Жілінського края у віку 55  рокув умер Мікулаш Штефан Феріенчик (*1825),  словацькый писатель, новинарь, редактор  Пештбудинскых Відомостей, потовмачив Ґоґолевого  Ревизора.
138 p.,  09.03.1881 у Туряреметах уродив ся Иван Муранїй  (псевдо: Иван Бростяник; †1945), математик,  дописный член МАН, русинськый літератор, товмач  Віліама Шекспіра, Чарлза Дікенса, Едґара По.
136 p.,  01.03.1883 в Сеняві, Лемковина, родив ся Григорій  Гануляк (†1945), властник выдавательства,  лемковськый писатель, новинарь и редактор.
131 p.,  10.03.1888 в Ліптовськом Микулашу родив ся Иван  Стодола (†1977), дохтор, словацькый драматик и  автор мемоаровых книг.
128 p.,  01.03.1891 в Шабацу, Сербия родив ся Станіслав  Вінавер (†1955), сербськый діпломат, поет, есеіста  и товмач.
128 p.,  07.03.1891 у Відню умер Франц Миклошич (Franz  Xaver Ritter von Miklosich; *1813), вызначный  австрійськый и словенськый славіста, лінґвіста,  педаґоґ.
126 p.,  07.03.1893 у Ракові Жілінського края родив ся Тідо  Ґашпар (правд. Йозеф Ґашпар; †1972), моряк,  діпломат и културный дїятель, плодный словацькый  прозаик и публиціста.
124 p.,  05.03.1895 (21.02 Юл.кал.) в Санкт-Петербурґу у  віку 64 рокув умер Николай Семенович Лєсков  (*1831), руськый писатель.
123 p.,  08.03.1896 у Вербовом Тернавського края родив ся  Ело Шандор (†1952), фінансовый урядник, прозаик,  публиціста, автор тритомного гуморістичного романа  Сватко Раґан з Брезовой и многых повідань,  репортажи з СССР в роках 1936, 1937.
121 p.,  03.03.1898 у Беоґраду родив ся Растко Петрович  (†1949), сербськый діпломат, писатель, есеіста,  автор популарных подорожных записок.
120 p.,  03.03.1899 (19.02 Юл.кал.) в Єлісаветґраду (дн.  Кіровоґрад) родив ся Юрій Олеша (†1960), руськый  писатель, драматик,сатірик.
118 p.,  01.03.1901 в Имстичові родив ся Петро Світлик  (†1973), русинськый педаґоґ, етноґраф, текстарь и  композітор-самоук, фолклоріста.
116 p.,  05.03.1903 у Санкт-Петербурґу родила ся Наталія  Забіла (†1985), украинська дїточа поетка,  повістярька, драматичка, перекладчиця, авторка  булше як 200 книжок.
116 p.,  07.03.1903 в Бреддок, Пенсілванія, ЗША, родив ся  Томас Белл (правд. Adalbert Thomas Belejcak;  †1961), америцькый романіста русинського рода, сын  Михала Белейчака з Нижного Тварожця, автор шістёх  романув, з котрых бестселлером став ся роман «З  того пеца» (1941, 1976) о трёх ґенераціях  русинськых вывандрованикув.
116 p.,  09.03.1903 у Бартону, OH, USA , родив ся Франьо  Краль (†1955), словацькый учитель, прозаик, поет и  драматик, писатель молодежной и дїточой  літературы.
116 p.,  09.03.1903 в Ліптовськум Мікулашу родив ся Даніел  Окалі (†1987), лївицёвый політик, поет и  літературный крітик, основатель часописа DAV  (1924–1937, вєдно з Андреём Сірацькым и Владом  Клементісом).
114 p.,  06.03.1905 в Опаві, Моравія, родив ся Ярослав  Затлоукал (†1958), педаґоґ, чешськый поет,  літературознатель. публиціста, котрый много писав  о Пудкарпатськуй Руси и інспіровав ся нев у своюй  поезії.
114 p.,  07.03.1905 в Мартіну Жілінського края у віку 82  рокув умер Ян Францісці-Рімавськый (*1822),  словацькый прозаик, поет, публиціста и товмач.
113 p.,  01.03.1906 у Санкт-Петербурґу умер Мігай Зічі  (Zichy; *1827), малярь и ґрафик, піонер  мадярського рисунка, котрый быв придворным малярём  у Санкт-Петербурґу, майзначнїйші роботы лишив у  ґрафицї, особено ілустраціях (Лермонтов, Ґоґоль,  Пушкин, Арань, Петевфі, Модач).
110 p.,  06.03.1909 в Лемберґу (дн. Львов) родив ся  Станїслав Єжі Лєц (†1966), вызначный польскый  писатель, філозоф, што добыв собі великой знатости  афорізмами, які роками печатали ся у варшавськых  новинках, были товмачені в заграничу и публиковані  фантастичныма накладами.
108 p.,  06.03.1911 у Врутках Жілінського края родив ся Ян  Боденек (†1985), словацькый писатель, автор книг  про дїти и молодеж.
107 p.,  03.03.1912 у Сірмі, Уґоча, родив ся Юрій (Юрув)  Костюк (правд. Костьо, †1998), фолклоріста,  компоніста, музикознатель.
104 p.,  04.03.1915 в Скалици родив ся Павел Бунчак  (†2000), словацькый поет, літературознатель,  публиціста и товмач.
102 p.,  01.03.1917 Мігай Бабич поставеный перед суд за  антівоєнный верш Fortissimo, и конфісковали число  журнала Nyugat из тым вершом.
95 p.,   07.03.1924 родив ся Кобо Абе (правдиво Абе  Кіміфуса; †1993), вызначный японськый писатель,  драматик и сценаріста (Піскова жона, 1962); учив  ся од Кафкы, Рілке и Чапека.
94 p.,   06.03.1925 у Дубровцї родив ся Юрій (Юрув) Качій  (пседонімы: Г.Дубровськый, Г.Дикый, Ю.К.; †1966),  русинськый поет и товмач, етноґраф, фолклоріста,  музейник; писав по руськы, а пак по украинськы.
93 p.,   02.03.1926 у Буштинї родив ся Василь Комендар  (†2015), ученик Миколы Грицака, академик, защитник  флоры Карпат, літератор, лексикоґраф русинськых  назв ростин.
92 p.,   06.03.1927 в Аракатацї, Колумбія, уродив ся  колумбійськый писатель Ґабріел Ґарсія Маркез  (Garcia Marquez, Gabriel; †2014), приятель Фідела  Кастра, Нобелув лавреат (1982) за творы, де  переплетена фантастика и реалность; роман Сто  рокув самотности выданый многоміліонныма накладами  на 30 языках.
89 p.,   02.03.1930 у віку 44 рокув умер на гертику Девид  Герберт Лоренс (David Herbert Lawrence; *1885),  анґлійськый писатель, представитель духовной  опозіції сопротив сухопарности вікторіанськой  епохы, чиї творы бывали часто заказаны яко  неморалны.
88 p.,   03.03.1931 америцькый Конґрес прияв поезію  Френсіса Скотта Кі (F. S. Key, 1779–1843)  Звіздато-партичкастый Прапор (1814) за текст  гімна.
87 p.,   03.03.1932 в Білянцї на Лемковинї родив ся Павел  Стефановськый, русинськый писатель, новинарь,  етноґраф и културный дїятель.
83 p.,   01.03.1936 в Дебелячи, Югославія, родила ся Анна  Дудашова, сербська и словацька писателька и  товмачка.
80 p.,   06.03.1939 у Кієві отворили помяник Тарасови  Шевченку.
79 p.,   10.03.1940 у Москві умер Михаил Афанасьєвич  Булґаков (*1891), руськый писатель и драматик  (Майстер и Марґаріта); достав медицинськоє  образованя и робив дохтором в рр. 1916–1919, тогды  лишив ся и оддав ся літературї; року 1921  переселив ся до Москвы, де жив до смерти; главні  ёго творы через недовіріє режіма не могли быти  появены при живум авторї: Песёє сердце (1925)  появено року 1987, Майстер и Марґаріта (1940)  появеный року 1966–1967.
74 p.,   07.03.1945 в концлаґру Нацвайлер у Шімберґу,  Нїмещина, умер Дмитрій Вакаров (*1920),  русинськый поет, антіфашіста.
73 p.,   09.03.1946 у Будапешту у віку 71 рокув умер Гіадор  Стрипськый (*1875), русинськый лінґвіста,  етноґраф, бібліоґраф, товмач, родом из Шелестова.
72 p.,   06.03.1947 у Львові умер Філарет Михайлович  Колесса (*1871), збератель музикалного фолклора  Пудкарпатя.
70 p.,   04.03.1949 родив ся Володимир Ивасюк (†1979),  украинськый поет и композітор; автор 107 співанок,  53 інструменталных творув; співанкы Ивасюка  звучат и днесь.
68 p.,   02.03.1951 в в Новум Містї над Вагом умерла  Людмила Подъяворинська (правд. Різнерова; *1872),  словацька писателька, закладателька модерной  дїточой літературы.
64 p.,   05.03.1955 у Руськум Керестурї родив ся Янко Хома,  русинськый новинарь, фолклоріста.
63 p.,   02.03.1956 родила ся Марія Якым, русинська  дольноземська поетка.
61 p.,   03.03.1958 у Братіславі умер Иван Краско (правд.  Ян Ботто; *1876), словацькый прозаик и поет  модерны.
59 p.,   01.03.1960 в Мартинї умер Франтїшек Гечко (*1905),  словацькый соцреалістичный писатель поезій и проз  о селянстві: Деревляна весь, Черленой вино.
53 p.,   05.03.1966 у Домодєдову умерла Анна Андр. Ахматова  (правд. Гуренко; *1889), славна руська поетка;  погребена в Ленинґрадї.
52 p.,   04.03.1967 в Заґребу умер Владан Десница (*1905),  сербськый и горватськый писатель, вызначный  стіліста и псіхолоґ.
46 p.,   06.03.1973 у Денбі, Вермонт, умерла Перл Бак (рож.  Сайденстрікер, Pearl Sydenstricker Buck; *1892),  америцька романістка, авторка майже 20 романув,  інспірованых дожитями з дїтства и молодости,  стравеных у Хінї, де єй отець служив місіонером;  Нобелова лавреатка (1938).
44 p.,   03.03.1975 у Будапешту умер Ласлов Неймет (*1901),  спозначный представитель мадярськой прозы ХХ. ст.
44 p.,   07.03.1975 у Міддлтавн, Ню-Йорк, умерла Кейт  Середі (Kate Seredy; *1899), писателька,  ілустраторка, яка достала Медаль Нюбері як ліпша  дїточа писателька (1938); у своих книгах пропаґує  про Америчанув історію Мадярщины.
43 p.,   07.03.1976 у Братиславі у віку 72 рокув умер Йожеф  Нижнанськый (Jozo Niznansky, *1903), словацькый  писатель, публиціста и товмач, автор авантурных и  историчных романув (Пригоды Морица Бенёвского).
39 p.,   06.03.1980 у Кієві вчинив самогубство Григір  (Михайлович) Тютюнник (*1931), вызначный  украинськый писатель, посмертный Шевченкув лавреат  (1989).
37 p.,   10.03.1982 в Братіславі у віку 77 рокув умер Міло  Урбан (*1904), словацькый прозаик, найбулше  познатый саоим романом «Живый бич» (1927) о первой  світовой войнї и повойновум вывою.
34 p.,   07.03.1985 в Пущикові Великополського воєводства  умер 90-рочный Аркадий Фідлер (*1894), полськый  писатель, автор книг о довгых подорогах, котры  подъяв в роках 1927–1982.
21 p.,   06.03.1998 умерла Жужа Раб (*1926), мадярська  писателька и поетка, мадярсько-руська філолоґічка,  прекрасна товмачка Анны Ахматовой, Михаила  Булґакова и Чінґіза Айтматова.
18 p.,   05.03.2001 в Братіславі умер Карол Розенбаум  (*1920), словацькый літературознатель и крітик.
16 p.,   02.03.2003 в Сримськуй Каменици, Войводина, у віку  71 рокув умер Мирослав Кривак (*1931), новинарь ,  редактор, словацькый прозаик и товмач.
9 p.,    03.03.2010 у Беоґраду умер Момчило (Момо) Капор  (*1937), сербськый писатель, есеіста и малярь.