1–10. юний в истории

31.05.2014 18:46

218 p.,  06.06.1799 (Юл.кал.: 26.05.1799) у Москві родив ся  Александер Сер­ґе­є­вич Пушкин (†1837), руськый поет и писатель.

195 р., 01.06.1822 в Гнущи Бансько-Быстрицького края родив ся Ян Францісці-Рімавськый (†1905), словацькый прозаик,  поет, публиціста и товмач.

191 p.,  03.06.1826 у Сеници Тернавського края родив ся  Віліам Паулінї-Товт (†1877), словацькый політик,  поет и публиціста.

186 p.,  04.06.1831 у Рипаню при Беоґраду родив ся Мілан  Мілічевич (†1908), сербськый историк, писатель, педаґоґ и товмач.

174 p.,  07.06.1843 в Новоселках, Галичина, умер Маркіян  Шашкевич (*1811), украинськый писатель и  културник; учив ся у Львовськуй семінарії; року  1837 опубликовав свої творы первый раз у зборнику  Русалка Днїстровая, появенум у Пештї.

170 p.,  09.06.1847 росказом царя Николая І. Тарас Шевченко  быв взятый у воякы без права писати и малёвати.

169 p.,  07.06.1848 умер Вісаріон Григорьєвич Білинськый  (*1811), руськый літературный крітик, публиціста,  філозоф и демократ.

151 p.,  10.06.1866 у Львову умер Иван Миколаёвич Вагілевич  (*1811), поет, філолоґ, фолклоріста, етноґраф,  публичный актівіста, єден из авторув алманаха  Русалка Днїстрова; од року 1862 варошськый  архіварь.

147 p.,  09.06.1870 умер Чарлз Дікенс (*1812), анґлійськый  писатель, автор лю­беных романув о нищетї и  соціалнуй несправедливости у Вікторіанськуй  Анґ­лії; доднесь ёго романы сут по бібліотеках и їх читают; у реалности быв вели­кым богачом (лишив 93 тыс. лібер) и тіраном родины.

142 p.,  06.06.1875 родив ся Томас Манн (†1955), нїмецькый  писатель, Нобелув лавреат (1929).

124 p.,  08.06.1893 у Празї ся родила Марія Пуйманова  (†1958), чешська писа­тель­ка и поетка, яка в романї Люде на роспутю (1937) описує період, коли  Под­карпатя было в Чехословакії.

123 p.,  06.06.1894 у В. Верецьках родив ся Лукач (Василюв) Демян (†1968), русин­ськый писатель и фолклоріста.

122 p.,  05.06.1895 родив ся Михайло Яловый (†1937),  украинськый писатель, драматик, поет; писав пуд  псевдонимом Юліан Шпол; первый презідент ВАПЛіте  (Вольна Академія Пролетарськой Літературы,  1925–1928).

119 p.,  05.06.1898 родив ся Федеріко Ґарсія Лорка  (Federico Garcia Lorca, †1936), еспанськый поет,  писатель, драматик, майбулшый представитель  Еспанії у світовуй літературї од ХХ. віка доднесь.

114 p.,  02.06.1903 у Львові умер Иван Николаевич Гушалевич  (*1823), свя­ще­ник, галицько-руськый поет,  драматик, новинарь, выдаватель.

112 p.,  10.06.1905 в Сухуй над Парнов родив ся Франтїшек  Гечко (†1960), сло­вацькый соцреалістичный писатель  поезій и проз о селянстві: Деревляна весь,  Черленой вино.

111 p.,  03.06.1906 у Петербурґу зачав печатати ся  Украинськый Вістник, часо­пис украинськой общины.

107 p.,  05.06.1910 умер О. Генрі (правдиво Porter, William  Sydney, *1862), америцькый писатель куртых  повідань из дуфла нечеканым кунцём.

102 p.,   10.06.1915 родив ся Сол Беллоу (Saul Bellow  †2005), америцькый писатель канадського роду,  Нобелув лавреат (1976; Плоды твоих днув).

93 p.,   03.06.1924 у Кірлінґу пуд Віднём умер Франц Кафка  (Franz Kafka, *1883), пражськый нїмецькый писатель  (Суд, 1925; Каштель, 1926).

92 p.,   08.06.1925 в Севлюши отворили помяник (бюст) Александру Духно­ви­чу, первый на Подкарпатськуй  Руси; на сяточности быв ґубернатор Др. Ан­то­ній  Бескід и наш депутат парламента Йосиф Камінськый.

90 p.,   05.06.1927 у Гати, Береґ, родив ся Вілмош Ковач  (†1979), майбулше честованый мадярськый писатель и поет Подкарпатя; року 1965 у выдава­тель­стві  Карпаты выходит роман "И завтра будеме жити", якый  первый раз на Пудкарпатю споминат траґічну судьбу Мадярув края; роман пузднїйше конфіс­ко­вали и  вылучили из бібліотек; автор еміґровав до  Мадярщины.

88 p.,   09.06.1929 в Пыхнях, Вост. Словакія, родила ся  Зузана Плїшкова (в одд. Гануделёва), русинська  лінґвістка, авторка лінґвістичных атласув, котра є  ме­жи майлїпшыма знателями русинськых діалектув.

87 p.,   01.06.1930 член ОУН студент Ф. Тацинець учинив  замах на Євмена Са­бо­ва, русинського  літературознателя, языкознателя, предсїдника  Общества А. Дух­новича; Сабов быв раненый, а  студента арештовали.

86 p.,   07.06.1931 у Мукачові отворили помяник  Александрови Митраку в присутстві ґубернатора  Антонія Бескіда, краёвого презідента Антонія  Розсы­пала; в сяточностях участвовали 7300 людий.

81 p.,   01.06.1936 у Руськум Керестурї родив ся Мирон  Жирош, поет, нови­нарь, публиціста, автор  научно-популарных и хроникарськых книг о Русинах.

79 p.,   01.06.1938 в Мосйы (Mosjoe), Швеція, родив ся Свен  Ґуставссон, швед­ськый славіста, котрый занимат ся  языком Русинув Войводины.

79 p.,   04.06.1938 в Блатници умерла Олґа Тексторисова  (Olga Textorisova; *1880), словацька писателька, в  рр. 1907–1919 робила яко учителька на Доль­ной  земли.

73 p.,   09.06.1944 у лаґру Заксенгавзен фашісты  замордовали Олега Ольжича (Олег Олександрович  Кандыба, *1907), украинського поета, публицісту,  сына украинського поета Олександра Олеся; Ольжич  выходив Карлово всеучилище у Празї; активный член  ОУН, пак заступник главы провода ОУН; року 1939 у  Карпатськуй Украинї.

72 p.,   03.06.1945 закончена цензура книг Ужгородськой  городськой бібліо­текы; по вылученю так прозваных  фашістичных авторув книжный фонд бібліо­текы  дозволено хосновати.

72 p.,   03.06.1945 у Москві умер Вікентій Вікентіёвич  Вересаєв (*1867), русь­кый и совєтськый писатель.

71 p.,   06.06.1946 в Аґнстендорфу, район Єленя Ґура, умер  Ґергарт Гауптманн (*1862), нїмецькый писатель,  Нобелув лавреат (1912).

68 p.,   09.06.1949 в Ліллегаммеру, Норвеґія, умерла Сіґрід  Ундсет (*1882), норвежська писателька, Нобелова  лавреатка 1928 року.

63 p.,   01.06.1954 умер Мартин Андерсен-Нексе (Martin  Andersen-Nexö, *1869), данськый писатель.

62 p.,   02.06.1955 в Ужгородї умер Юрій Ґойда (*1919),  русинськый поет, тов­мач и културный активіста.

60 p.,   10.06.1957 в Йонкерс, Ню-Йорк, умер Сімеон Пыж  (*1894), русинськый новинарь, публиціста,  културный активіста, перебываючый на еміґрації в  Америцї од року 1922 .

53 p.,   03.06.1964 умер Франс Еміл Сілланпяя (Frans Eemil  Sillanpää, *1888), фінськый писатель, Нобелув  лавреат (1939) «за глубокоє проникненя у живот  фінськых селян и їх обычаї» (Честноє худобство,  Умерла молодов).

53 p.,   10.06.1964 у Москві отворили помяник Тарасу  Шевченку.

52 p.,   01.06.1965 Михаил Александрович Шолохов, руськый  писатель, выголошеный за Нобелового лавреата року.

48 p.,   08.06.1969 в Кієві умер Віктор Платонович Петров  (*1894; псевдонимы В. Домонтович, Віктор Берґ),  украинськый писатель, археолоґ, філозоф,  літературознатель; аґент КГБ од року 1938.

45 p.,   01.06.1972 у Новум Садї вышло первоє число  русинського молодежного часописа МАК (Молодость,  Активность, Креативность).

45 p.,   04.06.1972 поет Йосиф Бродськый мушено еміґрує из  Совєтського Союза.

40 p.,   02.06.1977 умер Владимир Владимирович Набоков  (*1899), руського роду америцькый писатель,  есеїста и крітик.

37 p.,   07.06.1980 у Песіфік Палісейдс, Каліфорнія у віку  88 рокув умер Генрі Ва­лен­тин Міллер (*1891),  америцькый писатель, котрый у своих творах, часть  из котрых были заказаны в ЗША, рисовав секс без  табу и условностей.

34 p.,   01.06.1983 у Берлину умерла Анна Зеґерс (Seghers,  правд. Нетті Рейлінґ-Радванї, *1900), нїмецька  писателька.

34 p.,   06.06.1983 у Коцурї умер Оскар Е. Кочіш (*1925),  русинськый писатель.

33 p.,   10.06.1984 в Ужгородї у віку 90 рокув умер Петер  (Петрув) Сова (*1894), русинськый общественый  дїятель русофілського стрему, історик,  кра­є­знатель, писатель (Прошлое Ужгорода,  Архитектурные памятники Закар­па­тья, В дебрях Карпат).

11 p.,    05.06.2006 у Новум Саду умер Владимир Більня  (*1927), вызначный русинськый прозаик и  публиціста, автор романа Аз єсм (1990).

9 p.,    10.06.2008 в Норінберзї умер 79-рочный Чінґіз  Айтматов (*1928), руськый и кірґізськый писатель  світовой славы.

5 p.,    05.06.2012 умер Рей Бредбері (Ray Bradbury,  *1920), америцькый писатель, вістный у жанру  фантастикы.